Các thuật ngữ bạn cần biết để theo dõi Giải đua xe Công thức 1 một cách trọn vẹn nhất

Formula 1 là gì

Formula 1 - Công thức 1 hay thường được viết tắt là F1 trong tên gọi của giải đua nhằm để chỉ một loạt quy định của Liên đoàn Ô tô Quốc tế (FIA) mà tất cả người và xe tham gia phải tuân thủ, ví dụ như động cơ hút (atmospheric engine) lên đến 4.500 cm³. Trong khi đó, Formula 2 - Công thức 2 (phân khúc thấp hơn) được định nghĩa cho loại động cơ hút có dung tích đến 2.000 cm³.

Ballast 

Nguyên lý cơ bản là xe càng nhẹ thì sẽ có lợi thế hơn hẳn về tốc độ phóng, do đó để đảm bảo công bằng cho giải đấu, những chiếc xe cùng người cầm lái không đủ trọng lượng tối thiểu theo quy định sẽ phải gắn thêm "đá" ballast vào xe. 

Ảnh 1 – "đá" ballast được gắn vào xe khi không đủ trọng lượng

Theo quy định mới nhất của Giải đua F1 từ năm 2019, tổng trọng lượng của cả dịch vụ biên dịch người và xe đã tăng lên 740 kg, trong đó trọng lượng của các tay lái và ghế ngồi phải đạt tối thiểu 80 kg. Sự thay đổi về yêu cầu cân nặng này giúp nhiều tay lái "dễ thở" hơn đôi chút vì trước đây họ phải lên kế hoạch giảm cân trước mỗi chặng đua, để đảm bảo tổng trọng lượng của người và xe không vượt quá quy định. 

Pit-stop

Giải đua xe F1 không chỉ là màn so kè tốc độ của một tay đua đơn lẻ mà còn là nơi thể hiện sự phối hợp nhịp nhàng của các thành viên trong đội tại khu vực pit-stop. Pit-stop hiểu đơn giản là điểm dừng kỹ thuật, nơi các tay lái nhanh chóng đưa những chiếc "quái xế triệu đô" vào thay lốp rồi ngay lập tức trở lại đường đua. Khi thời gian tính bằng giây là yếu tố tiên quyết để quyết định thắng bại cho mỗi tay đua, đội nào có tốc độ thay lốp càng nhanh sẽ càng có lợi thế. Số lượng nhân viên hỗ trợ kỹ thuật luôn sẵn sàng "trực chiến" tại các pit-stop là khoảng 20 người. 

Ảnh 2: Pit-stop- nơi thể hiện tinh thần đồng đội của các đội rõ nhất, và cũng là nơi đóng góp vào chiến thắng cuối cùng của tay đua.

Kỉ lục hoàn thành pit-stop nhanh nhất hiện nay thuộc về đội Red Bull khi họ hoàn tất quá trình vào pit của Max Verstappen trong 1,82 giây tại 2019 Brazilian Grand Prix 2019.

Đua thử, phân hạng và đua chính thức

Nếu bạn thắc mắc vì sao một chặng đua F1 thường diễn ra trong 3 ngày thì câu trả lời là đây:

Ngày 1: Ngày luyện tập không bắt buộc (Practice) bao gồm hai buổi sáng và chiều, mỗi buổi kéo dài 1 tiếng 30 phút

Ngày 2: Ngày đua phân hạng (Qualifying) kéo dài khoảng 1 tiếng đồng hồ và được chia thành 3 phần: Q1, Q2, Q3, quyết định vị trí xuất phát của các tay lái trong ngày đua chính thức. 

Phần đua này cho phép các tay đua chạy bao nhiêu vòng tùy ý, miễn là trong thời gian cho phép. 

Ngày 3: Ngày đua chính thức (Race)

Đây là ngày đua chính thức quyết định "ngôi vương" của các đội tham gia với đỉnh điểm của những màn so kè tốc độ gay cấn nhất. 

Ảnh 3: Race day – ngày được trông đợi nhất trong cả chặng đua

Tại 1 số nước tổ chức, lịch trình đua có thể được thay đổi chút ít. Chẳng hạn tại Grand Prix Monaco, ngày luyện tập bắt đầu vào Thứ Năm để các tay đua có thời gian nghỉ ngơi vào Thứ Sáu. Hay chặng đua chính thức tại Singapore 2008 và Bahrain 2014 diễn ra vào buổi tối thay vì buổi chiều như thông lệ. 

Tại Việt Nam - chặng đua Formula 1 VinFast Vietnam Grand Prix sắp tới sẽ diễn ra trong 3 ngày Thứ Sáu, Thứ Bảy và Chủ Nhật từ ngày 03 - 05/4/2020

Luật 107%

Trong lượt đua đầu tiên (Q1) của Ngày đua phân hạng (qualifying), bất kỳ tay lái nào không hoàn thành vòng đua trong khoảng thời gian tối đa 107% so với kỷ lục hoàn thành của tay lái nhanh nhất lượt đua 1 (Q1) sẽ không được phép tham gia cuộc đua chính thức. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, các trọng tài đua (steward) vẫn có thể cho phép điều này.

Marshal

Ở giải đua danh giá nhất thế giới thì công tác vận hành và đảm bảo an toàn luôn là ưu tiên số 1. Marshal là các tình nguyện viên/chuyên viên điều hành - sẽ là những người phụ trách nhiều vai trò trong cả chặng đua, chẳng hạn phụ trách xe đua, phụ trách khu vực khán đài để đảm bảo khán giả không gây nguy hiểm cho bản thân và các tay đua, giúp đưa xe và tay lái gặp sự cố, tai nạn ra khỏi đường đua hay vẫy cờ hiệu để thông báo tình trạng với các tay lái. Tại chặng đua Formula 1 VinFast Vietnam Grand Prix vào tháng 4/2020 sắp tới, sẽ có khoảng 1.000 marshal được tuyển chọn và đào tạo bởi các chuyên gia hàng đầu thế giới đến từ Liên đoàn xe động cơ Úc (CAMS).

Flag 

Một hệ thống cờ hiệu (Flag) được sử dụng trong giải đua Công thức 1, mỗi màu và số lượng cờ hiệu sẽ truyền tải một thông điệp khác nhau.

Ảnh 4: Khi lá cờ xanh lá cây được vẫy lên, các tay đua sẽ hiểu rằng nguy hiểm đã qua và có thể quay lại đường đua một cách bình thường.

Chẳng hạn khi 1 cờ vàng được phất, các tay đua sẽ hiểu rằng đang có nguy hiểm trên đường đua, bắt buộc phải chạy chậm và không được vượt. Khi cờ vàng được phất 2 lá cùng lúc nghĩa là đường đua đang gặp sự cố, nhân viên cứu hộ đang có mặt trên đường đua để xử lý, do đó các tay đua không được vượt nhau. Cờ vàng sọc đỏ báo hiệu bề mặt đường đua gặp sự cố, có thể gây trơn trượt cho xe đua. Ngược lại, khi nhìn thấy cờ xanh lá cây được phất, các tay đua có thể hiểu rằng đã hết khu vực nguy hiểm và có thể tiếp tục thi đấu bình thường. Cờ xanh dương được phất lên khi tay đua cuối cùng bị tay đua đầu tiên trong đoàn đua bắt kịp (dẫn trước hơn 1 vòng đua), việc này đồng nghĩa tay đua cuối cùng phải nhường đường và không được có hành động cản trở tay đua đầu tiên vượt qua. 

Chính sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại – tính chính xác – kỷ luật và thời gian tính theo từng tích tắc đã làm nên sự hấp dẫn cho giải đua F1 – giải đua tốc độ đắt giá nhất hành tinh.

Khi phở Việt Nam bị các nhà hàng nước ngoài biến tấu quá đà: 90% bị chê như thảm hoạ, muốn bênh vực cũng khó

Bên cạnh bánh mì, phở chính là món ăn Việt Nam nổi tiếng nhất với các thực khách quốc tế. Các nhà hàng phở Việt cũng được mở nhiều ở nước ngoài, với những phiên bản phở biến tấu để phù hợp với khẩu vị địa phương hoặc làm mới, sáng tạo hơn. Tuy vậy, không phải sự sáng tạo nào cũng thực sự được chào đón, thậm chí còn gây phản tác dụng, bị chính những người ngoại quốc ở địa phương đó “ném đá”.

Trong vài năm trở lại đây, đã có những phiên bản biến tấu của phở bị dư dịch vụ biên dịch luận phản đối dữ dội, một số có thể thông cảm, ngược lại, có những ý tưởng khó mà tin nổi:

1. Phở Hot Pie (phở bánh nướng)

Gần đây nhất chính là phiên bản phở bánh nướng của một nhà hàng ở Costa Mesa, California, Mỹ. Các nguyên liệu của một bát phở được chuyện vào thành phần nhân của một chiếc bánh nướng với lớp vỏ bột mì phủ bên ngoài. Clip giới thiệu về phiên bản phở này trên trang Thrillist đạt hơn 1,2 triệu views nhưng chủ yếu đều là bình luận ném đá, chê trách.

Phiên bản Phở Hot Pie. Nguồn: Thrillist.

Các nguyên liệu phở được nướng cùng lớp vỏ bột mì bên ngoài.

Một số người cho rằng món này không xứng đáng để gán chữ “phở” trong tên.

2. Phở bơ

Đúng như tên gọi, bát phở này chỉ có bánh phở, nước dùng và những miếng bơ tươi. Trông tổng thể, khó thể tin đây được coi là phở!

Bát phở lõng bõng nước với vài miếng bơ. Ảnh: Caitlyn B.

Phở bơ là phần ăn được phục vụ tại một nhà hàng đồ Việt ở Denton, Texas, Mỹ. Theo đó, mô hình buôn bán của cửa hàng này là cho khách gọi và thanh toán riêng từng loại topping, có một nữ thực khách đã thực sự gọi và thưởng thức bát phở bơ này. Ngay khi bức ảnh được chia sẻ, nó đã viral và nhận về lượng “gạch đá” đáng kể.

3. Phở burito và phở tacos

Phiên bản này không chỉ được bán nhiều mà còn được tự làm rộng rãi trên nước Mỹ. Các nguyên liệu được cuộn và chèn lại bằng lớp vỏ burito, sau đó chiếc burito phở sẽ được cắt đôi để phục vụ cho thực khách. Phiên bản phở tacos thì thay thế lớp vỏ bằng bánh tacos.

Điều khiến dân tình phẫn nộ nhất là: công thức của hai món này thậm chí còn… chẳng có sợi bánh phở bên trong.

4. Phở… thạch

Cách thể hiện tình yêu của bạn bè quốc tế với món phở Việt Nam đôi khi cũng khó hiểu. Ví dụ như phiên bản phở thạch rau câu này.

Na ná như cách làm… thịt đông, phần nguyên liệu phở cơ bản được xếp vào khuôn, nước dùng phở pha gelatin sẽ đổ vào đông lại, kết dính các nguyên liệu thành món phở thạch. Nhưng món ăn này bị chính các vị khách phương Tây bởi lẽ thịt bò bên trong thạch là thịt sống… Phiên bản phở thạch có thể khiến thực khách quốc tế nhầm lẫn phiên bản gốc của món phở cũng sử dụng thịt sống như thế, trong khi hoàn toàn không.

Bộ Y tế thông tin về trường hợp nam thanh niên tử vong không rõ nguyên nhân tại Hà Nội

Theo thông báo từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hà Nội, khoảng 23h ngày 28/2 đã phát hiện ca tử vong không rõ nguyên nhân tại một ngôi nhà trên phố Phạm Tuấn Tài, phường Cổ Nhuế 1, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội.

Người tử vong là nam giới, 31 tuổi, quê ở Cẩm Giàng, Hải Dương, mới thuê ngôi nhà này từ 10 hôm nay.

Ảnh minh họa.

Do chủ nhà không liên hệ được với người thuê nhà nên đã tới ngôi nhà để kiểm tra và phát hiện ra người thuê nhà nằm trong căn phòng trên tầng 2. Chủ nhà báo cho Công an phường mở cửa vào và phát hiện ra người thuê nhà đã chết.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hà Nội đã dịch vụ biên dịch tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm trên thi thể người đàn ông đem đi xét nghiệm và sau đó đưa thi thể về Bệnh viện 198.

Do ca tử vong xảy ra trong mùa dịch Covid-19 , Ban chỉ đạo Phòng chống dịch của TP Hà Nội đã chỉ đạo triển khai các biện pháp chuyên môn như một ca nghi ngờ nhiễm Covid-19, để chủ động phòng chống dịch, bảo vệ người dân.

Cụ thể, lực lượng chức năng đã t iến hành điều tra dịch tễ ca tử vong để khoanh vùng giám sát và cách ly y tế với những người đã có tiếp xúc. Khử trùng ngôi nhà có ca tử vong và khu vực lân cận theo đúng hướng dẫn của BYT.

Tổ chức cách ly tại cơ sở y tế với gia đình chủ nhà và gia đình các hộ lân cận. Theo dõi cách ly đối với 20 người đã phát hiện ra ca tử vong, bao gồm: đại diện UBND phường, Công an phường, nhân viên y tế, đại diện tổ dân phố…

Theo dõi nghiêm ngặt diễn tiến sự việc để kịp thời xử lý.

Bill Gates gọi Covid-19 là đại dịch và đưa ra 4 giải pháp để ngăn chặn sự lây lan ngày một gia tăng trên toàn cầu

Trong nhiều năm qua, tỷ phú Bill Gates đã cảnh báo rằng thế giới chưa hoàn toàn sẵn sàng cho một đại dịch chết người. Và dường như một số dự đoán đáng lo ngại của ông đang trở thành hiện thực khi virus corona chủng mới (Covid-19) có tốc độ lây lan nhanh trên toàn cầu. Virus gây ra dịch bệnh này đã lây nhiễm cho hơn 83.000 người và khiến 2.900 trường hợp tử vong trên toàn cầu kể từ tháng 12 năm ngoái. 

Mới đây, Bill Gates viết trong Tạp chí Y học New England: "Tuần vừa qua, Covid-19 ngày càng trở nên giống mầm bệnh ‘một lần trong đời’ mà chúng ta từng lo ngại. Tôi hy vọng mọi thứ không tệ hơn nhưng chúng ta nên chuẩn bị cho tình huống xấu nhất có thể xảy ra".

Vị tỷ phú thậm chí còn gọi Covid-19 là đại dịch dù WHO chưa đưa ra tuyên bố đó mà chỉ cho rằng virus corona mới "có khả năng gây đại dịch".

Ông viết: "Trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào, các nhà lãnh đạo đều có hai trách nhiệm quan trọng như nhau: Giải quyết vấn đề trước mắt và tìm cách để nó không xảy ra lần nữa. Đại dịch Covid-19 là một trường hợp điển hình như vậy. Do đó, chúng ta cần hành động để cứu người".

Sau đó, Bill Gates đã đề xuất một số giải pháp để làm chậm sự lây lan của Covid-19:

- Những nước giàu có nên hỗ trợ đội ngũ nhân viên y tế được đào tạo bài bản cho các nước có thu nhập thấp và trung bình ở châu Phi và Nam Á để theo dõi sự lây lan của virus và cung cấp vắc-xin.

- Thiết lập cơ sở dữ liệu quốc tế nơi các quốc gia có thể cùng nhau chia sẻ thông tin.

- Phát triển một hệ thống sàng lọc các hợp chất đã được kiểm nghiệm an toàn để sử dụng trong vắc-xin.

- Chính phủ và các nhà tài trợ nên tài trợ để các cơ sở có thể sản xuất vắc-xin trong vòng vài tuần.

Bill Gates đã so sánh Covid-19 với đại dịch cúm năm 1957 cướp đi sinh mạng của hơn 1 triệu người và đại dịch cúm năm 1918 khiến 50 triệu người thiệt mạng. Theo ông, mọi người đều cần có quyền được sử dụng vắc-xin giá cả phải chăng.

Ông dự đoán các thử nghiệm vắc-xin quy mô lớn có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 6. Anthony Fauci, Giám đốc trung tâm bệnh truyền nhiễm của Viện Y tế Quốc gia của Mỹ cho biết ông hy vọng sẽ bắt đầu thử nghiệm vắc-xin ở người từ giữa tháng Tư.

Mặc dù vậy, việc phát triển là một quá trình nhiều năm và có thể tốn khoảng 1 tỷ USD. Bill Gates cho rằng tạo ra vắc-xin giá cả phải chăng cho mọi người là "chiến lược đúng đắn" trong việc ngăn chặn sự bùng phát của Covid-19.

Ông viết: "Chúng ta đang chứng kiến khả năng phá vỡ chuỗi cung ứng và thị trường chứng khoán của dịch vụ biên dịch Covid-19. Chưa kể đến việc cuộc sống của rất nhiều người đang bị ảnh hưởng".

Ngày 26/2, Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, Alex Azar đã không hứa trước rằng vắc-xin cho chủng virus corona mới sẽ có giá hợp lý cho tất cả người Mỹ. Tuy nhiên, hôm sau ông lại nói rằng bất kỳ loại vắc-xin nào được phát triển cùng chính phủ Mỹ sẽ phải ở mức chấp nhận được về mặt tài chính.

Đến nay, tổ chức từ thiện Bill & Melinda Gates Foundation đã quyên góp 100 triệu USD cho cuộc chiến ngăn chặn sự bùng phát của Covid-19. Theo Bill Gates, việc khống chế một đại dịch có thể sẽ cần tới hàng tỷ USD và thời gian đang khá cấp bách.

(Theo BI)

Chelsea dễ dàng hạ Tottenham

* Bàn thắng: Giroud 15', Alonso 48' - Rudiger (phản lưới) 89' .

Sự chú ý đổ dồn vào Jose Mourinho và Frank Lampard - hai người từng là thầy trò thân thiết nhưng giờ phải đối đầu nhau tại Stamford Bridge. Ở lần so tài đầu tiên, Lampard giúp Chelsea thắng 2-0 trên sân Tottenham hồi tháng 12. Lần này, nhà cầm quân trẻ tuổi lặp lại chiến tích đó khi thắng 2-1 trong một trận đấu mà Chelsea làm chủ cuộc chơi.

Lampard lần thứ hai đánh bại Mourinho trong mùa giải này. Ảnh: PA .

Thắng lợi của Chelsea có đóng góp không nhỏ từ việc Tottenham mất hai tiền đạo chủ lực Harry Kane và Son Heung-min do chấn thương. Ngoài ra, thầy trò Mourinho được nghỉ ít hơn đối thủ do mới gặp Leipzig ở Champions League, và thua 0-1 trên sân nhà.

Mourinho buộc phải dùng hai cầu thủ chạy cánh Steven Bergwijn và Lucas Moura đá cao nhất trên hàng công. Và sự thiếu nguy hiểm trong những đợt tấn công của đội khách sớm được thể hiện từ những phút đầu. Ở khung thành ngược lại, đoàn quân của Lampard nhập cuộc với sự quyết tâm. Đội chủ nhà bù đắp cho sự thiếu vắng tiền vệ N'golo Kante bằng một lối chơi tấn công chủ động, và... Ross Barkley đá tiền đạo cánh phải.

Chelsea sớm mở tỷ số nhờ cú vô-lê hiểm hóc của Olivier Giroud. Tiền đạo người Pháp đánh dấu màn trở lại đội hình chính sau ba tháng vắng mặt. Giroud thể hiện bản Biên dịch năng dứt điểm và sự quyết đoán vẫn còn ở một chân sút từng bị đồn sẽ ra đi trong kỳ chuyển nhượng mùa đông vừa qua.

Giroud lập công ở trận đá chính đầu tiên sau ba tháng. Ảnh: AFP .

Tiền vệ 33 tuổi không thể đánh bại Hugo Lloris ở cú sút chéo góc đầu tiên. Nhưng sau pha dứt điểm bồi dội cột dọc của Barkley, Giroud bình tĩnh khống chế rồi sút bóng bất ngờ vào góc gần, gây bất ngờ cho thủ môn đồng đội ở tuyển Pháp.

Tottenham vùng lên tìm bàn gỡ và sự năng nổ của Moura gây không ít khó khăn cho hàng thủ đội chủ nhà. Trung vệ Davinson Sanchez buộc Willy Caballero bay người cứu thua với một pha đánh đầu khá hiểm hóc trong pha phạt góc. Sau đó, Japhet Tanganga phá bẫy việt vị, có cơ hội đối mặt thủ môn Chelsea nhưng khống chế lỗi, khiến bóng đi quá dài. Chelsea cũng có cơ hội để ghi bàn thứ hai nhưng hai cú sút của Alonson và Barkley đều không trúng đích.

Đầu hiệp hai, Chelsea lại ghi bàn sau một pha phối hợp tấn công tốc độ cao. Giroud làm tường tốt để Mason Mount thoát xuống, căng ngang cho Barkley, trước khi bóng được mở sang cánh trái cho Alonso. Bóng vừa tầm chân, hậu vệ người Tây Ban Nha sút quyết đoán bằng mu bàn chân, đưa bóng đi căng như kẻ chỉ vào góc khung thành, không cho Lloris cơ hội.

Bàn rút ngắn tỷ số có phần may mắn của Lamela cho Tottenham. Ảnh: Reuters .

Một tình huống gây tranh cãi xảy ra ở giữa hiệp hai. Giovani Lo Celso giẫm lên cổ chân Cesar Azpilicueta ở sát đường biên, ngay phía trước Mourinho. Hầu hết khán giả sẽ nghĩ cầu thủ Tottenahm sẽ bị đuổi bởi pha phạm lỗi nguy hiểm này. Nhưng trọng tài thậm chí không phạt thẻ với Lo Celso.

Trong 20 phút cuối, Lampard đưa tiền đạo vừa bình phục chấn thương Tammy Abraham vào, Giroud rời sân trong tiếng vỗ tay của khán giả. Abraham lập tức trở thành trung tâm của những đợt lên bóng và cho thấy sự ăn ý với đồng đội cũ ở đội U21 Chelsea - Mount. Tiêu biểu ở tình huống Mount qua người khôn khéo rồi căng ngang cho Abraham nhưng pha dứt điểm của tiền đạo này không thể thắng Lloris.

Trong những phút cuối, Alonson bỏ lỡ cơ hội lập cú đúp khi pha sút phạt của anh dội xà. Tottenham có bàn rút ngắn tỷ số muộn màng. Pha dứt điểm trong thế khó của Erik Lamela chạm vào chân Antonio Rudiger đổi hướng, khiến Caballero lỡ đà. Nhưng thời gian còn lại không đủ để Tottenham ghi thêm bàn, dù các học trò của Mourinho đã rất nỗ lực.

Mourinho thừa nhận bị bắt bài

Mourinho lập kỷ lục buồn

Lampard: 'Lo Celso cố ý đạp gãy chân Azpilicueta'

VAR nhận sai khi không đuổi Lo Celso

Quang Huy

5 tấn thanh long ruột đỏ sắp đổ bộ Australia

Thương vụ Việt Nam tại Australia cho biết vừa đề xuất công ty Da Lat Import Export (Melbourne, Australia ), kết nối với Sở Công thương Long An để thu mua 5 tấn thanh long ruột đỏ đưa sang Australia tiêu thụ.

Cơ quan này dự kiến phối hợp với Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam tại Australia, Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam tại Sydney và Da Lat Import Export tổ chức "Ngày hội thưởng thức thanh long ruột đỏ Việt Nam", dịch vụ biên dịch đồng thời cùng với kiều bào xây dựng mạng lưới quảng bá tiêu thụ thanh long Việt Nam ổn định tại nước này.

Theo thương vụ, thanh long trắng trồng tại Australia đang vào mùa và được bày bán nhiều nơi, nên việc đưa thanh long Việt Nam sang cũng là một thách thức lớn. Tuy nhiên, ý tưởng của cơ quan này là để khẳng định sự tự tin về chất lượng của thanh long ruột đỏ Việt Nam.

Tại Bình Thuận, đến giữa tuần qua, giá thanh long đã bất ngờ nhảy vọt, tăng gấp 3 lần so với cao điểm giá rớt thảm ngay trước đó. Một tuần trước đó, tại cuộc họp bàn giải pháp tiêu thụ nông sản ứ động, khi được kêu gọi giải cứu thanh long, các siêu thị cho biết, nhà cung cấp nói họ "không cần cứu nữa". Nhiều hệ thống siêu thị sau khi tiêu thụ gần trăm tấn, thì nông dân báo không còn hàng nữa.

Theo ông Võ Huy Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội thanh long Bình Thuận, hiện hoạt động xuất khẩu thanh long đã bình thường trở lại, góp phần làm cho giá thanh long tăng lên. Nhưng so với năm ngoái, giá hiện tại vẫn còn thấp, vì cùng kỳ năm ngoái là 17.000 đồng một ký.

Dỹ Tùng

Huỳnh Nga - bậc thầy đạo diễn cải lương

NSND Huỳnh Nga qua đời hôm 21/2 ở tuổi 88, sau thời gian điều trị bệnh thận, hô hấp và tim mạch. Bạch Tuyết, Lệ Thủy - hai gương mặt từng tham gia vở Đời cô Lựu - gọi ông là bậc thầy của sân khấu cải lương. Qua tài dàn dựng của ông, nhiều tác phẩm như Đời cô Lựu, Tiếng sáo đêm trăng, Hoa độc trong vườn, Người giữ mộ ... gây tiếng vang, từng bước tạo nên tên tuổi cho hàng loạt nghệ sĩ.

Đạo diễn Huỳnh Nga (trái) bên danh hài Hoài Linh trong liveshow "Phong trần theo nghiệp tổ" năm 2015 tại Nhà hát TP HCM. Ảnh: Thanh Hiệp.

Huỳnh Nga xuất thân từ một gia đình nghèo ở Long An. Cha ông đi ở đợ, mẹ làm thuê, thuở bé, ông khát khao được đến trường. Lớn lên, ông đi làm giao liên cách mạng. Ông bén duyên sân khấu khi làm nghề bồi giấy, pha màu cho NSND - họa sĩ Hoàng Tuyển vẽ tranh, rồi được nhận vào Đoàn kịch khu 8. Đam mê diễn xuất của ông dần trỗi dậy qua các vở: Đồng xanh máu đỏ, Miếng sắt cũ, Mưu dân quân ... Cuối năm 1956, ông giải ngũ, xin vào Đoàn cải lương Nam bộ làm diễn viên và bắt đầu gắn bó nghiệp đạo diễn.

Vốn là dân ngoại đạo so với nhiều đồng nghiệp lừng lẫy đương thời như Mỹ Châu, Thanh Tuấn... Huỳnh Nga luôn dày công tầm sư học đạo. Ông tham gia các khóa học ngắn ngày do các thầy từ Trung Quốc, Liên Xô (cũ) sang tập huấn. Năm 1968, ông quyết định sang Romania học làm đạo diễn trong bốn năm. Ông luôn tư duy làm sao để thiết kế, bố cục sân khấu tôn tinh thần tác phẩm.

Sau năm 1975, ông về TP HCM công tác, được phân dàn dựng vở Gánh cỏ sông Hàn của đoàn Hương Mùa Thu chỉ trong năm ngày. Khi đó, "dưới trướng" của ông là Minh Phụng, Hoài Thanh, Ngọc Hương... - những giọng ca cải lương lừng lẫy của miền Nam. Lúc ấy, ông chuyên về kịch nói, chưa có kiến thức sâu về cải lương. Với ông, tiếng đờn vọng cổ phức tạp hơn tân nhạc vì một chữ có thể nhấn nhá thành nhiều âm điệu. Đêm nằm gác tay lên trán, ông thao thức, nhận ra Sài Gòn đang là miền đất hứa của cải lương, còn kịch nói lúc đó chỉ có đoàn Kim Cương. Ông quyết định học lại cải lương từ đầu, kết hợp kiến thức sách vở với kinh nghiệm từ các nghệ sĩ xung quanh. Vở Gánh cỏ sông Hàn ra đời và lôi cuốn khán giả.

Vở Đời cô Lựu - dàn dựng năm 1983 - đánh dấu một mốc son mới của Huỳnh Nga . Khi đó, theo đề nghị của Sở Văn hóa - Thông tin TP HCM, các nghệ sĩ dựng một vở cải lương chuẩn mực sang Đức biểu diễn cho Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hiệp quốc ( UNESCO) xem. Trước đó, vở đã gây tiếng vang qua diễn xuất của thế hệ nghệ sĩ Phùng Há, Ba Vân, Thanh Nga... tại đoàn Thanh Minh. Huỳnh Nga chịu áp lực phải đổi mới vở, đồng thời vẫn giữ được tinh thần gốc của tác phẩm. Nhờ sự hỗ trợ của soạn giả - NSND Viễn Châu, phiên bản mới ra đời với dịch vụ biên dịch sự tham gia của Lệ Thủy, Bạch Tuyết, Ngọc Giàu, Minh Vương, Diệp Lang... Qua lối dàn dựng của Huỳnh Nga, khán giả thuở ấy ấn tượng mạnh với lớp diễn bi thương của Lệ Thủy, Minh Vương qua nhân vật tiểu thư nhà giàu Kim Anh và chàng trai lưu lạc Võ Minh Luân.

N hân vật Bảy "cán vá" cũng là một trong những đổi mới được đánh giá cao của cố đạo diễn so với bản cũ. Với diễn xuất của nghệ sĩ Ngọc Giàu, tiếng cười từ Bảy "cán vá" - người giúp việc trong gia đình Kim Anh - tạo thêm màu sắc hài hước, bên cạnh câu chuyện bi thương của tuyến nhân vật chính. Tác phẩm được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh đợt một năm 1996. Huỳnh Nga được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân một phần nhờ vở này.

 

 

NSND Lệ Thủy và Bạch Tuyết hát 'Đời cô Lựu'

NSND Lệ Thủy và Bạch Tuyết trong trích đoạn "Đời cô Lựu". Video: Youtube.

Nghệ sĩ Bạch Tuyết - người đóng vai cô Lựu - đánh giá, nhiều tác phẩm qua bàn tay của đạo diễn Huỳnh Nga đã góp phần giúp sân khấu cải lương Sài Gòn khôi phục thời hoàng kim. " Trong đó, Đời cô Lựu là tác phẩm đỉnh cao đánh dấu chặng đường đưa cải lương hòa nhập với đời sống văn hóa toàn cầu khi đoàn cải lương 284 lưu diễn ở châu Âu. Tác phẩm gây tiếng vang đến mức nhiều nghệ sĩ, đạo diễn, nhạc sĩ tham gia vở đã được phong tặng Nghệ sĩ Nhân dân", bà kể.

Sau Đời cô Lựu , Huỳnh Nga được xem là đạo diễn kỳ cựu của sân khấu cải lương. Nhiều đồng nghiệp gần như quên hẳn ông xuất thân là dân kịch. Đạo diễn Thanh Hiệp - từng thực hiện chương trình tôn vinh Huỳnh Nga năm 2013 - nói về cố đạo diễn: "Ông đặt nền tảng cho những thủ pháp mộc mạc nhưng thấm sâu trong tâm thức người xem về nghệ thuật cải lương Nam Bộ". Sau đó, ông vẫn tìm tòi để cho ra đời những vở như Tìm lại cuộc đời, Khách sạn hào hoa, Tấm Cám ... Ông ví mình như con kiến, tha dần chút kiến thức bồi đắp đam mê làm nghề.

Nhiều hậu bối ấn tượng với Huỳnh Nga bởi tính dí dỏm, luôn nhiệt huyết với diễn viên trẻ. Nghệ sĩ Điền Trung gọi cố đạo diễn là ông ngoại vì ông từng dạy mẹ anh. Năm 2007, anh tập tiết mục Giang sơn mỹ nhâ n ở rạp Hưng Đạo - nơi Huỳnh Nga thích uống cà phê mỗi sáng. Thấy anh diễn chưa đạt, ông lên sân khấu mắng rồi thị phạm. Xong, ông cười rồi chắp tay sau lưng ra ngoài tiếp tục tán dóc. Ông còn rất thích đùa. Một lần, thấy anh dựng xe máy trước rạp để tập tuồng, ông chạy lại, mượn năm nghìn đồng. Điền Trung nói ông muốn mua gì để anh đi mua giúp cho, ông đáp: "Không, tao đi mua cái khăn lau xe giúp mày, nhìn cái xe dơ thấy gớm!".

Một thời gian dài, ông chịu cảnh thiếu thốn trong bệnh tật. Cuối năm 2012, nghệ sĩ nhập viện vì rối loạn tiêu hóa, giữa năm 2013 phẫu thuật cắt bỏ ung thư trực tràng. Từ đó, ông gầy rộc, giao tiếp khó khăn, trí nhớ cũng giảm sút rõ rệt. Lúc ấy, một tay vợ đạo diễn chăm sóc ông. Bà vốn là diễn viên của đoàn kịch Công an. Lấy ông, bà từ bỏ nghiệp diễn, chọn công việc hành chính để có thời gian lo cho gia đình. Từ số lương ít ỏi của vợ chồng, bà lo thu vén cuộc sống, nuôi ba con chung và một con riêng của ông.

Nhiều năm liền, gia đình ông - 13 thành viên (bao gồm vợ chồng nghệ sĩ, vợ chồng ba con trai cùng năm người cháu) - chung sống trong một căn hộ tập thể rộng hơn 60 m2. Năm 2017, theo chỉ đạo của Thành ủy TP HCM, Huỳnh Nga được trao tặng căn chung cư ở quận 4, trị giá hơn hai tỷ đồng. Cuộc sống gia đình ông từ đó mới bớt chật vật phần nào.

Vợ chồng đạo diễn Huỳnh Nga năm 2015. Ảnh: Châu Mỹ.

Những năm cuối đời, ông vẫn tâm huyết với sự đổi mới trong cải lương. Năm 2018, ông phản đối việc nghệ sĩ Gia Bảo đưa Bolero vào vở Đời cô Lựu khi tái dựng. Ông cho rằng đây là vở kinh điển, không cần đến Bolero để chạy theo thị hiếu số đông. "Tôi ủng hộ mọi thử nghiệm, nhưng chúng phải tôn được cái hay, cái độc đáo cho cải lương. Nếu kết hợp mà không ăn rơ, hoặc na ná nhau, khán giả sẽ không còn mặn mà", ông từng nói.

Lễ viếng NSND Huỳnh Nga được tổ chức tại Nhà tang lễ TP HCM từ ngày 22/2. Lễ truy điệu diễn ra sáng 24/2, linh cữu nghệ sĩ được an táng ở Long An.

Mai Nhật